Tam thất từ lâu đã được mệnh danh là “thần dược” trong y học cổ truyền với vô vàn công dụng quý giá như bồi bổ khí huyết, giảm đau, chống viêm và hỗ trợ điều trị nhiều loại bệnh. Chính vì giá trị cao nên việc bảo quản tam thất luôn là vấn đề được người dùng quan tâm hàng đầu. Một trong những tình huống “đau đầu” nhất mà nhiều người gặp phải là tam thất để lâu ngày bị ẩm mốc.
Vậy tam thất bị mốc có dùng được không? Làm thế nào để xử lý triệt để và phòng tránh tình trạng này? Hãy cùng Vũ Thích FAQ tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Bạn biết => Ngày rằm có xông nhà được không? Xông bao lâu thì tốt
Tam thất để được bao lâu?
Đây là câu hỏi đầu tiên cần làm rõ để có kế hoạch sử dụng và bảo quản phù hợp. Tuổi thọ của tam thất phụ thuộc rất lớn vào hình thái và cách bảo quản của nó.
Tam thất tươi (củ tươi mới đào): Loại này có hàm lượng nước cao nhất, thường chỉ để được từ 7 – 15 ngày ở ngăn mát tủ lạnh nếu không có biện pháp bảo quản chuyên sâu.
Tam thất khô nguyên củ: Nếu được phơi sấy khô đúng kỹ thuật và bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, tam thất khô có thể giữ được chất lượng tốt từ 1 đến 2 năm.
Tam thất thái lát khô: Bề mặt tiếp xúc với không khí lớn hơn nên dễ bị ẩm trở lại và mất tinh dầu. Thời gian sử dụng lý tưởng là trong vòng 6 tháng đến 1 năm.
Bột tam thất: Đây là dạng dễ hút ẩm và biến chất nhất. Bột tam thất nguyên chất nên được dùng hết trong vòng 3 – 6 tháng sau khi xay.
Tuy nhiên, con số trên chỉ là tương đối. “Để được bao lâu” không chỉ là vấn đề thời gian mà còn là điều kiện môi trường. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong khâu bảo quản, chỉ sau vài tuần mưa ẩm, tam thất cũng có thể lên mốc xanh, mốc vàng.
Bạn biết => Gà cúng có cắt phao câu không? Có ý nghĩa gì?
Nguyên nhân khiến tam thất bị mốc
Mốc là “kẻ thù” số một của các loại dược liệu khô, và tam thất cũng không ngoại lệ. Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này:
Phơi sấy chưa đủ khô: Nếu lõi củ tam thất vẫn còn ẩm (độ ẩm > 13%) trong khi bên ngoài đã khô, chỉ sau một thời gian ngắn, hơi ẩm từ bên trong sẽ thoát ra và tạo môi trường lý tưởng cho nấm mốc phát triển.
Bảo quản trong môi trường ẩm thấp: Để tam thất trong túi nilon buộc kín khi trời nồm ẩm, hoặc để ở nơi có không khí ẩm >70% sẽ khiến dược liệu “ngấm” nước trở lại.
Để lâu ngày, không kiểm tra định kỳ: Dù đã sấy khô kiệt, nếu bạn để tam thất trong góc tủ hàng năm trời không sử dụng, quên không mang ra phơi nắng hay hong khô định kỳ, nguy cơ mốc là rất cao.
Tam thất bị mốc có dùng được không?
Câu trả lời ngắn gọn và dứt khoát là: KHÔNG.
Tuyệt đối không nên tiếc của mà sử dụng tam thất đã bị mốc. Lý do là bởi:
Sản sinh độc tố Aflatoxin: Các loại nấm mốc, đặc biệt là nấm mốc vàng, xanh trên tam thất sản sinh ra một loại độc tố vô cùng nguy hiểm mang tên Aflatoxin. Đây là chất gây ung thư cực mạnh, đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm 1 (chất chắc chắn gây ung thư cho con người). Aflatoxin bền với nhiệt, nghĩa là việc rửa, sấy hay nấu chín cũng không thể loại bỏ hoàn toàn chất độc này.
Mất đi dược tính: Nấm mốc phát triển sẽ phá hủy các hợp chất quý giá trong tam thất như Saponin, flavonoid,… khiến dược liệu mất hết công dụng vốn có.
Gây hại cho sức khỏe: Sử dụng tam thất mốc có thể gây ngộ độc cấp tính với các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy. Về lâu dài, nó làm tổn thương gan, thận và tích tụ nguy cơ ung thư.
Do đó, dù có tiếc đến mấy, bạn cũng nên loại bỏ ngay lập tức phần tam thất đã bị mốc để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Chắc rẻ thôi => Làm lễ cầu siêu hết bao nhiêu tiền? cần chuẩn bị những gì?
Cách xử lý tam thất bị mốc đơn giản hiệu quả
Nếu phát hiện tam thất có dấu hiệu mốc, bạn có thể tham khảo các bước xử lý sau. Tuy nhiên, hãy lưu ý: chỉ áp dụng cho trường hợp tam thất mốc nhẹ, mới chớm (vết mốc nhỏ li ti bên ngoài). Nếu mốc nhiều, mốc đen vào sâu bên trong, có mùi hôi thì bỏ đi là cách tốt nhất.
Xử lý với tam thất khô nguyên củ bị mốc nhẹ bên ngoài
Bước 1 (Làm sạch): Dùng bàn chải mềm (bàn chải đánh răng cũ) chải nhẹ nhàng lên bề mặt củ để loại bỏ hoàn toàn các vết mốc nhìn thấy được. Có thể dùng khăn ẩm lau qua nhưng phải lau khô ngay sau đó.
Bước 2 (Sát khuẩn – Tùy chọn): Pha loãng một chút rượu trắng hoặc giấm với nước, dùng khăn thấm và lau nhẹ lên vỏ củ để sát khuẩn bề mặt.
Bước 3 (Sấy khô triệt để): Đây là bước quan trọng nhất.
Phơi nắng: Phơi tam thất dưới nắng to từ 2-3 ngày cho đến khi củ khô cong, gõ vào nghe tiếng giòn tanh tách. Nên phơi trong mâm, đậy lồng bàn để tránh bụi và côn trùng.
Sấy khô: Nếu không có nắng, hãy cho vào lò sấy ở nhiệt độ 50-60°C trong vài giờ cho đến khi khô hẳn.
Bước 4 (Thay đổi cách bảo quản): Sau khi xử lý, không nên cho lại vào túi nilon cũ. Hãy cho tam thất vào hũ thủy tinh, lọ sành có nắp kín và bỏ thêm một gói hút ẩm thực phẩm bên trong. Đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát.
Với tam thất thái lát hoặc bột bị mốc
Đối với tam thất đã thái lát hoặc bột, cấu trúc đã bị phá vỡ, nấm mốc rất dễ xâm nhập sâu. Khả năng cao là toàn bộ phần bột hoặc lát thái đã nhiễm độc. Cách xử lý an toàn nhất là bỏ toàn bộ. Việc cố gắng rang khô hay sàng lọc sẽ không loại bỏ được độc tố Aflatoxin, uống vào chỉ rước họa vào thân.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh
Để không phải đau đầu với câu hỏi “Tam thất bị mốc có dùng được không?”, bạn nên chủ động phòng ngừa bằng những cách sau:
Mua lượng vừa đủ dùng: Không nên tích trữ quá nhiều.
Bảo quản trong hũ kín: Luôn đậy kín nắp sau mỗi lần lấy dùng.
Sử dụng tủ lạnh: Nếu thời tiết quá ẩm, có thể bọc kín tam thất trong túi hút chân không hoặc nhiều lớp túi nilon rồi để ngăn mát tủ lạnh. Tuy nhiên, khi lấy ra dùng cần để ráo hết hơi lạnh trước khi mở túi tránh bị đọng nước.
Kiểm tra và hong phơi định kỳ: Vài tháng một lần, bạn nên lấy tam thất ra kiểm tra, nếu thấy có mùi ẩm hoặc trời nắng to thì đem phơi lại vài tiếng cho khô giòn rồi mới cất trở lại.
Sức khỏe là vốn quý nhất. Đừng vì tiếc rẻ một chút tam thất mà đánh đổi bằng những nguy cơ bệnh tật lâu dài. Khi thấy dược liệu có dấu hiệu hư hỏng, hãy mạnh dạn loại bỏ và rút kinh nghiệm cho lần bảo quản sau. Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để sử dụng tam thất một cách an toàn và hiệu quả nhất.
